نگاهي به پديده دست‌فروشي در متروهاي جهان و ايران
  • جزییات خبر / مقالات, بین المللی / تعداد بازدید: 117
  • 1397/5/16
  • نگاهي به پديده دست‌فروشي در متروهاي جهان و ايران

  • دست‌فروشي به عنوان يك معضل يا پديده اجتماعي معلول علل و عوامل گوناگوني بوده كه با وضعيت و ساختارهاي اقتصادي و 


دست‌فروشي به عنوان يك معضل يا پديده اجتماعي معلول علل و عوامل گوناگوني بوده كه با وضعيت و ساختارهاي اقتصادي و اجتماعي جامعه در ارتباط مي‌باشد و نيازمند برخوردهاي كارشناسانه است. اين پديده در بیشتر کشورهای جهان اعم از توسعه یافته و درحال توسعه به چشم می‌خورد و به عنوان شغلی کاذب در اقتصاد به حساب مي‌آيد و منظره‌ای زشت در فضاهای شهری به وجود مي‌آورد.

 در ایران نيز پدیده دستفروشي از سال‌ها پیش در کلان شهرها روز به روز دامنه بیشتری یافته تا جایی که سیستم حمل و نقل عمومی درون شهری را نیز درگیر خود ساخته است و در سال‌هاي اخير بخشي جدانشدني از سيستم حمل‌و‌نقل عمومي به ويژه مترو شده است.


دست‌فروشي در متروهاي جهان

شايد تصور بسياري بر اين باشد كه دست‌فروشي در مترو تنها مختص كشورهايي است كه ازلحاظ اقتصادي در وضعيت مطلوبي قرار ندارند؛ اما با نگاهي دقيق تر متوجه مي شويم پديده دست‌فروشي نه تنها در كشورهاي در حال توسعه، بلكه در كشورهاي توسعه يافته نيز رواج دارد كه در ادامه به چند نمونه اشاره مي شود.



توكيو

دست‌فروشي در متروی توكيو اندکی منظم‌تر از نمونه‌های ديگر كشورها نظير ايران است. گفته می‌شود اين فروشنده‌ها از طرف شركت هاي خدماتى استخدام مى‌شوند و نوشيدنى از قبيل قهوه و چاى و تنقلات مى‌فروشند. حقوق ماهيانه این فروشندگان كمتر از حقوق يك كارمند معمولى شركت خصوصى و يا يك كارمند ادارات دولتي است.


 

نيويورك

مترو نيويورك نيز داراي دست‌فروشاني مختص خود است كه اغلب مشغول فروش اقلام مختلفي از جمله روزنامه و مواد غذایی در ايستگاه‌هاي مترو يا در داخل واگن‌ها قطار هستند. گل فروشان از جمله اين دست‌فروشان هستند كه داخل واگن‌هاي مترو نيويورك ديده مي‌شوند.




مسكو

مترو مسكو داراي دست‌فروشاني است كه اغلب داخل راهروها و سالن‌هاي مترو ساماندهي شده‌اند و در آنجا مشغول به كار هستند. بعضي از اين فروشندگان خياباني هستند و هنگام سرد شدن هوا نمي‌توانند در روي زمين به فروش اقلام خود ادامه دهند در نتيجه به ايستگاه‌هاي مترو كه براي اين كار تعريف شده، پناه مي‌آورند و اقلام خود را در آنجا به فروش مي‌رسانند.


براي حل اين معضل چه بايد كرد؟

 همان طور كه گفته شد دست‌فروشی تنها منحصر به متروي تهران نيست و در بسیاری از متروهاي جهان دست‌فروشي رواج دارد. بنابراين حل اين مسئله به يكي از دغدغه‌هاي مديريت شهري در كلان‌شهرها تبديل شده است. غالب كشورها به اين نتيجه رسيده‌اند كه نبايد به طور مستقيم به كارزار با دست‌فروشان پرداخت و به جاي جلوگيري از دست‌فروشي بهتر است راهكاري در نظر گرفته شود. در شهرهای بزرگ دست‌فروشان می‌توانند بخشی از فرهنگ یک شهر باشند و به آن تنوع ببخشند و از طرفي اگر درست مديريت شود براي چرخه اقتصاد نيز مفيد واقع مي‌شود.

رويكرد مقابله با دست‌فروشي در شهرهاي بزرگ دنيا، آزموده و رد شده است. در نتيجه در بسياري از اين كشورها دست‌فروشان به رسميت شناخته شده‌اند و به جاي تعقيب و گريز، قوانيني براي اين شغل مشخص شده است. براي مثال در هند پس از بیش از یک دهه پیگیری، اتحادیه ملی دست‌فروشان ايجاد و در نهایت دادخواستی برای حمایت از دست‌فروشان تهیه كرده است. به دنبال آن، کلان‌شهرهاي اين كشور موظف شدند کمیته‌ای متشکل از نمایندگان انجمن شهر، مسئولان برنامه‌ریزی شهری، تأمین اجتماعی و خود دست‌فروشان تشکیل دهند و تصمیم‌گیری امور مربوط به دست‌فروشان به آنان واگذار شود و به جای آنکه دست‌فروشان صرفاً از طرف مقامات شهری مورد دستور و تعقیب قرار بگیرند، به گونه‌اي از اين طريق هم از آن‌ها حمايت شود و هم اين راه حلي براي رفع معضل دست‌فروشي باشد.

علاوه بر اين راهكارهاي ديگري را براي ساماندهي پديده دست‌فروشي و بهبود وضعيت دست‌فروشان در مكان‌هاي عمومي چون مترو، ايستگاه‌ها، سكوهاي قطار مي توان عنوان كرد كه به شرح زير است:

·     براي برطرف نمودن و ريشه‌كن كردن دست‌فروش‌هاي دوره گرد مترو بايد تمام سازمان ها و نهادهاي متولي در اين راستا گامي مؤثر بردارند و با هم همكاري داشته باشند.

·    ساماندهي دست‌فروشان مترو بايد به صورت دائمي و با برنامه‌ريزي منسجم انجام شود چون وقتي ساماندهي به صورت موقت و بدون برنامه انجام گيرد ممكن است بعد از مدت كوتاهي باز هم در نقطه‌اي از مترو دوباره شاهد حضور آن‌ها باشيم.

·    برای ساماندهی دست‌فروشان مترو باید بانک اطلاعاتی این افراد را تدوین و تهیه کنند و از این طريق آن‌ها را شناسايي و شناسنامه‌دار نمايند.

·    با ساماندهي درست و اسكان دست‌فروشان مترو در محل‌هاي مشخص و تعريف شده مي‌توان از آن به عنوان ايده‌اي براي زيبايي شهر و جذب توريست استفاده نمود.

·    با ساماندهي دست‌فروشان مترو و كنترل آن‌ها مي‌توان شبكه بخش توليدات داخلي را رونق بخشيد و همچنين شرايط دسترسي توليدكنندگان خرد را به بازارها فراهم كرد.

·    براي دست‌فروشان مترو و ديگر مكان‌هاي عمومي، فضايي حمايتي از طرف دولت و مسئولان مربوطه ايجاد گردد تا آن‌ها نيز خواهان تبعيت از اين قوانين ايجاد شده براي كنترل و ساماندهي باشند.

·    با كنترل دست‌فروشان دوره گرد مترو مي‌توان از بروز كالاهاي قاچاق در بين دست‌فروشان جلوگيري نمود و كالاهاي ايراني را به آن‌ها توزيع كرد و از اين طريق از واردات غيرضروري جلوگيري مي‌شود و از كالاهاي داخلي و ايراني نيز حمايت مي‌گردد. از اين رو در چرخه اقتصاد و شكوفايي آن تأثیر مستقيم خواهد داشت.

·    از طرفي براي حمايت از مغازه‌داران نيز بايد سازمان‌هاي مربوطه و اصناف طوري برنامه‌ريزي كنند تا تمام اقلام دست‌فروشان از مغازه‌داران كه داراي كالاهاي ايراني هستند تهيه شود و دست‌فروشان به طور مرتب از طريق مغازه‌داران اجناس خود را خريداري نمايند تا مغازه‌داران نيز در اين راستا متضرر نشوند و از سود اين چرخه وسيع آن‌ها نيز بهره‌مند گردند.

راهكارهايي كه در بالا به آن اشاره‌شده است برحسب مطالعات صورت گرفته در متروهاي مختلف جهان است و احتمالا براي دست‌فروشان متروي تهران نيز كارآمد خواهد بود. مطمئناً راهكارهاي متنوع و كارآمدتر ديگري نيز براي ساماندهي دست‌فروشان مترو و سكوهاي قطار وجود دارد كه مي‌توان با به كارگيري اين راهكارها اين معضل را براي هميشه حل كرد.

 

 

سخن پاياني:

با اعلام تمامي موارد فوق بر اين باوريم كه دستفروشي در مترو به يك معضل تبديل و موجب سلب آرامش مسافران گرامي شده است. واقعيت اين است كه دستفروشي در مترو به سليقه مسافران بر مي گردد كه اجازه مي دهند آيا مترو يك محل امن براي تردد آنها باقي بماند يا به يك مركز خريد سرپايي تبديل شود؟

اگر مسافران محترم از دستفروشان خريد نكنند، اين افراد قطارهاي مترو را به عنوان محل كسب خود انتخاب نمي كنند و در نتيجه آرامش در فضاي مترو برقرار خواهد شد.

لازم به توضيح است كه شركت بهره برداري مترو در راستاي رسالت خود در جهت تأمين امنيت و آرامش مسافران محترم در طول سفر، اقدام به پخش پيام هاي بازدارنده از طريق پيج در ايستگاه ها و پخش فيلم هاي آموزشي مضرات خريد از دستفروشان در مانيتورهاي داخل ايستگاه و قطارها و نصب بنرهاي آموزش شهروندي در ايستگاه ها نموده و براي حل اين مشكل نيازمند همراهي سازمان هاي متولي و همياري مسافران محترم است.