ناوگان تهران - كرج ( خط 5) : هر رام قطار ناوگان تهران_كرج(خط 5) مي تواند شامل حداكثر 10 واگن مياني دو طبقه و دو لكوموتيو برقي ابتدايي و انتهايي ( Slave  وMaster  ) باشد. ( در حال حاضرشامل 9 واگن است)

مشخصات فني لوكوموتيوهاي برقي :

مشخصات فني واگن هاي دو طبقه :

ناوگان تهران (خطوط 1،2،3،4،6،7) : هر رام قطار ناوگان تهران (خطوط يك ،دو، سه ، چهار، شش و هفت) شامل هفت واگن است كه كابين هاي راهبري در واگن هاي دو سر قطار قرار دارند و به آنها Head وRear  در قطارهاي DC و Master و Rear در قطارهاي AC مي گويند.

سيستم سيگنالينگ يك سيستم كنترل پروسه است كه بر روي سيستم ترافيك مسير و قطارها نظارت دائمي و پيوسته دارد و ايمني حركت را با توجه به اصول و قواعد معيني تضمين مي كند. با استفاده از سيستم سيگنالينگ مي‌توان به اهداف ذيل دسترسي پيدا كرد:

- افزايش ميزان تردد قطارها
- افزايش ضريب ايمني حركت قطارها در شرايط عادي و اضطراري
- رؤيت، مديريت و كنترل حركت قطارها از راه دور
- افزايش ميزان جابجايي مسافر بر ساعت و بر جهت

بخش‌هاي سيستم سيگنالينگ:

- سيستم اينترلاكينگ (Interlocking):
اصول و قوانين حاكم بر سيستم سيگنالينگ كه موجب حركت ايمن قطار مي‌شود را سيستم اينترلاكينگ مي‌گويند. اينترلاكينگ در حقيقت يك سيستم كنترل پروسه است كه به طور دائمي بر روي فرامين صادره از مراكز فرمان و نيز تجهيزات كنار خط نظارت و كنترل مي‌كند. سيستم‌هاي اينترلاكينگ به چهار گروه عمده تقسيم بندي مي‌شوند كه عبارتند از: اينترلاكينگ مكانيكي، اينترلاكينگ الكترومكانيكي، اينترلاكينگ رله‌اي و اينترلاكينگ كامپيوتري. در خط تهران-مهرشهر (خط 5) و نيز در پايانه‌هاي خطوط داخل شهري متروي تهران از سيستم اينترلاكينگ رله‌اي و در مابقي خطوط از سيستم اينترلاكينگ كامپيوتري استفاده شده است.

- مراكز كنترل و فرمان ترافيك: 
در خطوط مترو از مراكز كنترل و فرمان جهت كنترل و مديريت ترافيك و انرژي و ... استفاده مي‌شود. سيستم سيگنالينگ با مراكز كنترل ترافيك در ارتباط بوده و فرامين اين مراكز پيش از اجرا توسط سيستم اينترلاكينگ پردازش گرديده و در صورت مهيا بودن شرايط ايمن، تجهيزات كنار خط تغيير وضعيت مي‌دهند. اين مراكز به دو دسته عمده تقسيم مي‌شوند: مراكز كنترل ترافيك محلي (LC: Local Control) و مراكز كنترل ترافيك (CTC: Centralized Traffic Control)

- سيستم كنترل اتوماتيك قطار (ATC: Automatic Train Control):
اين سيستم وظيفه كنترل قطارها به صورت اتوماتيك را بر عهده دارد و با داشتن اين سيستم، ايمني حركت مطابق اطلاعات دريافتي از سيستم اينترلاكينگ تضمين مي‌گردد. سيستم كنترل اتوماتيك قطار علاوه بر ايجاد شرايط ايمن، در افزايش بهره‌وري و صرفه‌جويي در مصرف انرژي نيز نقش بسزايي را بر عهده دارد. سيستم كنترل اتوماتيك قطارها از سه بخش ذيل تشكيل گرديده است:
سيستم حفاظت اتوماتيك قطار (ATP: Automatic Train Protection) كه بر روي بسياري از پارامترهاي حركت از قبيل سرعت حركت قطار، وضعيت درب‌ها و ... نظارت دائمي دارد.
سيستم راهبري و هدايت اتوماتيك قطار (ATO: Automatic Train Operation) كه در خطوط حمل و نقل ريلي مدرن و جهت افزايش ميزان ظرفيت خط و صرفه‌جويي در مصرف انرژي استفاده مي‌گردد.
سيستم ارتباط قطار با تجهيزات كنار خط (TWC: Train to Wayside Communication)

- مدارات راه (Track Circuit): 
در سيستم راه‌آهن به خصوص راه‌آهن شهري (مترو)، براي رسيدن به اهدافي از قبيل رؤيت مكان قطارها در هر لحظه، كنترل قطار از لحاظ سرعت و امنيت در مكان‌هاي مختلف، تشخيص شكستگي ريل و امكان مسيرسازي آسان براي مركز فرمان، بايد مسير حركت را به قسمت‌هاي مجزا از يكديگر تقسيم نمود كه هر يك از ايت قسمت‌ها را يك مدار راه مي‌گويند. طول مدارات راه خطوط درون شهري متروي تهران بين 50 تا 350 متر مي‌باشد و در خط تهران-مهرشهر اين طول تا 1500 متر نيز مي‌رسد.

- ماشين سوزن (point machine): 
 از ماشين سوزن هاجهت تغيير مسيردر خطوط اصلي و پايانه هاي مترو استفاده مي گردد. در سيستم هاي حمل و نقل ريلي به تيغه هاي ريلي كه جهت انتقال قطار استفاده مي گردد، سوزن و به وسيله اي كه باعث جابجايي تيغه هاي ريل مي گردد ماشين سوزن (point machine)مي گويند.  ماشين هاي سوزن از لحاظ تكنولوژي به انواع دستي، مكانيكي و الكتريكي تقسيم بندي مي شوند. ماشين هاي سوزن الكتريكي نيز به دو گروه الكترو هيدروليكي (خط5 ) تقسيم مي شوند. 

سيگنال: 
در سيستم متروي تهران از دو گروه عمده سيگنال استفاده مي‌شود:

سيگنال‌هاي مسيري: از اين سيگنال‌ها جهت نمايش وضعيت سوزن استفاده مي‌شود و داراي نماهاي مختلف مي‌باشد. چراغ‌هاي سيگنال سه نما (مورد استفاده در خطوط اصلي متروي تهران) و چراغ‌هاي سيگنال دو نما (مورد استفاده در خطوط پايانه‌هاي متروي تهران) از اين نوع مي‌باشند.

سيگنال‌هاي اطلاع رساني: از اين سيگنال‌ها جهت اطلاع رساني به راهبر قطار مبني بر توقف بر روي سكوي ايستگاه مطابق جدول زماني استفاده مي‌شود كه به اين سيگنال‌ها Dwell Signal مي‌گويند.

- منابع تغذيه بدون وقفه (UPS):
با توجه به اهميت تجهيزات سيستم‌هاي كنترل و علائم در هدايت و كنترل سيستم‌هاي راه‌آهن و به خصوص راه‌آهن درون شهري (مترو) و براي جلوگيري از وقفه در فعاليت آن‌ها معمولاً تغذيه تجهيزات اين سيستم‌ها از طريق سيستم‌هاي تغذيه بدون وقفه (UPS) و از طريق پانل‌هاي توزيع انجام مي‌پذيرد. از UPS جهت به حداقل رساندن مشكلات استفاده از برق شهري مانند قطع تغذيه و افت لحظه‌اي ولتاژ و ... و حفاظت هر چه بيشتر سخت‌افزار (تجهيزات) و نرم‌افزارهاي مورد استفاده و همچنين اطلاعات موجود در شبكه‌ها استفاده مي‌شود.

تجهيزات مخابراتي منصوبه در كل خطوط متروي تهران از ساب سيستم هاي ذيل تشكيل شده است:

1-    تجهيزات نظارت تصويري
2-    تجهيزات انتقال
3-    تجهيزات اطلاع رساني
4-    تجهيزات تلفني
5-    تجهيزات بي سيم

تجهيزات نظارت تصويري: 

اين تجهيزات از دو بخش اصلي دوربين و سيستم ضبط تصاوير تشكيل شده است، دوربين هاي نصب شده در كليه ايستگاهها و اماكن مترو وظيفه تصوير برداري از كليه فضا ها را بر عهده دارند و بصورت 24 ساعته كار تصوير برداري از كليه اماكن را انجام ميدهند،  اين اطلاعات توسط تجهيزات ضبط تصاوير(DVR يا NVR) حدود يك ماه بر روي سيستم هاي حفاظتي ذخيره ميگردد. در واقع اين بخش به لحاظ حسايست بالايي كه دارد بصورت مستمر مورد پايش و كنترل قرار مي گيرد. در همين راستا بروزرساني و نوسازي تجهيزات مذكور بصورت مستمر در حال انجام مي باشد.

تجهيزات انتقال:

تجهيزات انتقال شبكه متروي تهران از چند سيستم  تشكيل شده است كه شامل تجهيزات انتقال PDH در خطوط 2،1  وتجهيزات SDH در خط 5 و همچنين تجهيزات OTN در ساير خطوط مي باشد كه وظيفه انتقال و ارسال اطلاعات مخابراتي و ساير اطلاعات اعم از ديتا هاي كنترل ترافيك، كنترل برق و.... را  از ايستگاههاي مختلف مترو به مركز كنترل فرمان و بالعكس را عهده دار هست.

تجهيزات اطلاع رساني:

اين تجهيزات شامل سه بخش مي باشد:
1 - تجهيزات پيج(PA)
اين بخش شامل بلندگوهاي نصب شده در نقاط مختلف ايستگاه ها از جمله سكو ها، سالن فروش بليط ، دسترسي ها و ساير فضا ها مي باشد وكنسول مركزي آن در اتاق كنترل جهت پيج و اطلاع رساني توسط همكاران مستقر در اتاق كنترل ايستگاهها جهت اطلاع رساني به موقع به مسافرين قرار گرفته است 

2 - تجهيزات ساعت(CLOCK)
شامل ساعتهاي ديجيتالي و عقربه اي است كه بر روي سكو ها و سالن فروش بليط و ساير فضاها جهت اطلاع مساقرين از زمان ، نصب شده است

3 - تجهيزات نمايش موقعيت قطارها بر روي سكو ها(PIS)
اين تجهيزات بر روي سكو هاي ايستگاهها نصب شده است و وظيفه آن نمايش  موقعيت قطار ها  در محدوده همان ايستگاه و ايستگاه هاي اطراف ميباشد.

تجهيزات تلفني:

تجهيزات تلفني شامل چندين مركز تلفني مي باشد كه در برخي پايانه ها و ساختمان مركز فرمان نصب شده است  كه در حال حاضر حدود 10000 مشترك داخلي را ساپورت مي كند
و از طريق لينك هاي E1 به مخابرات شهري وصل شده و امكان ارتباط با تلفن همراه و شماره هاي خارج از شبكه مترو را برقرار ميكند.
از جمله خدمات ارائه شده توسط اين بخش تجهيزات مي توان به برقراري ارتباطات تلفني داخلي پرسنل، ارتباط با خطوط شهري، ارتباط با خطوط موبايل را بر شمرد. راه اندازي سامانه راهنماي تلفن همكاران و مركز پاسخگويي 24 ساعته اپراتور هاي مركز تلفن 4000  

تجهيزات بي سيم:

تجهيزات شبكه  بي سيم ترانك ديجيتال تترا در شبكه مترو تهران از چند بخش ذيل تشكيل شده است:
 (NMS) سيستم مديريت ورکوردينگ شبکه
 (SCN) تجهيزات کنترل ومرکز سوئيچينگ شبکه
 (BS) ايستگاه پايه 
 Fixed Station (FS) ايستگاه ثابت 

NMS -1  (مديريت شبکه)
مديريت شبکه به منظور کنترل کل شبکه طراحي شده و با توجه به قابليتها شبکه ترانک مورد نظر فعال يا غير فعال نمودن مشترکين، تعريف شماره هويت براي مشترکين، رؤيت وضعيت مشترکين وتعريف پارامترها براي مشترکين را بر عهده دارد. همچنين بررسي و ثبت آمارهاي ترافيک شبکه و جمع آوري ونمايش اطلاعات مربوط به کارائي شبکه نيز توسط مديريت شبکه انجام ميشود. رؤيت وضعيت تجهيزات و تشخيص نوع اشکال و کنار گذاشتن تجهيزات معيوب و غيره از ديگر وظايف مديريت شبکه ميباشد.
(SCN) -2 تجهيزات کنترل و سوئيچينگ شبكه
وظيفه سوئيچ کردن و برقراري ارتباط بين قسمتهاي مختلف سيستم را برعهده دارد. کنترل بيسها، ارتباط با ديسپاچر و ساير SCNها و شبكه هاي تترا و ارتباط با Gateway نيز بر عهده SCN مي باشد
بطور کلي در مراکز سوئيچ اسکن قابليتهاي زير پيشبيني شده است:
•    برقراري ارتباط 
•    تشخيص حجم ترافيک و هدايت آن به مراکز سوئيچ ديگر 
•    کنترل تماسهاي صوتي بين سايتهاي متصل به سوئيچ
•    کنترل تماسهاي صوتي بين سوئيچها
•    انتقال تماسهاي هنگام تردد يک مشترک از سلولي به سلول ديگر 
•    ارتباط با ديسپاچرها 
•    مديريت برحرکت مشترکين در سطح شبکه 
•    توزيع کليدهاي شناسائي و رمز سايتها و سوئيچها 
•    شناسائي مبدأ و مقصد تماسها
 (BS)-3 ايستگاه پايه: 
اين ايستگاه قسمتي از شبکه است که ارتباط هوائي در منطقه تحت پوشش خود که به عنوان يک سلول شناخته شده را برقرار مي كند. BS  از دو المان اساسي تشکيل شده است، تجهيزات راديويي و تجهيزات كنترل ترانكينگ 
4- Fixed Station (FS) ايستگاه ثابت: 
ترمينالهاي راديويي ثابتي هستند که دريک رک يا ميز ثابت شده اند که شکل آنها مانند ترمينالهاي خودرويي ميباشد. علاوه بر مرکز کنترل اصلي، ميتوان يک شبکه تترا را بصورت محلي نيز مديريت نمود که اين مديريت محدود مي باشد.
ساير تجهيزات بكار رفته در شبكه بي سيم تترا در مترو عبارت است از :
•    بي سيم هاي دستي و قطاري
•    Repeater ( تكرار كننده)
•    Leaky cable (كابل نشتي )
 

واحد تاسيسات دربرگيرنده كليه تجهيزات تاسيساتي مستقر در اماكن مترو از جمله پله هاي برقي، آسانسورها، تجهيزات برقي و روشنايي، سيستم هاي سرمايش و گرمايش، سيستم هاي اعلام و اطفاء حريق، تهويه و... مي باشد. مطابق با آخرين آمار، تعداد كل پله هاي برقي منصوبه در ايستگاه‌هاي مترو حدود 1378 دستگاه كه از اين تعداد 1378 عدد در حال بهره برداري مي باشد و تعداد آسانسورهاي منصوبه حدود 282 دستگاه گزارش شده است كه از اين تعداد 168 دستگاه درحال بهره برداري است. (تعدادي از آسانسورها به دليل عدم تاييد سازمان استاندارد غير فعال هستند). بيشترين پله برقي در خط 3 و بيشترين تعداد آسانسور در خط 5 نصب گرديده اند.

از اهم فعاليت هاي اين واحد مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:

• - تهيه و ارسال گزارش عملكرد واحد برنامه ريزي و كنترل نت تاسيسات
• - پيگيري و تجميع آمار قطعات مصرفي پله برقي ها به صورت هفتگي
• - نظارت بر عملكرد تجهيزات و پيمانكاران
• - رسيدگي به درخواست ها و شكايات مسافران درخصوص تجهيزات تاسيساتي
• - بررسي صحت عملكرد تجهيزات از قبيل پله هاي برقي، سيستم روشنايي و ...